Η επίδραση της σχολικής ζωής στη μάθηση

Το σύστημα εκπαίδευσης που εφαρμόζεται στη χώρα μας, αλλά και σε άλλες χώρες, χαρακτηρίζεται από τη συμμετοχή του μαθητή στην ιδιόμορφη σχολική διαδικασία, με τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ μαθητών και καθηγητών, τη ζωή στο χώρο του σχολείου και την ατομική προσπάθεια του μαθητή.

Κατά τη διάρκεια της μαθητικής ζωής, ο μαθητής ασχολείται με τα μαθήματα έχοντας καλές επιδώσεις με καλούς βαθμούς, ενώ μετά το τέλος του σχολείου, ποιος μαθητής ασχολείται π.χ. με τη Φυσική ή την Ιστορία; Από αυτό καταλαβαίνουμε είναι ότι υπάρχει ο παράγοντας «εξαναγκασμός» δηλαδή ένα θετικό λειτουργικό άγχος που δημιουργείται από το περιβάλλον του σχολείου, που κάνει το μαθητή να μελετήσει. Πράγματι θα ήταν καταστροφή, να πηγαίνει ο μαθητής αδιάβαστος.

Πιθανόν να δημιουργείται άγχος από εξωγενείς παράγοντες, όπως η πίεση τον γονιών, η εμμονή για μεγάλους βαθμούς ή εμμονή για εισαγωγή σε συγκεκριμένη σχολή, με αποτέλεσμα να μετατρέπεται σε αρνητικό ψυχοφθόρο άγχος, δηλαδή τον παράγοντα «πίεση». Αυτή είναι μια φυσική λειτουργία του ανθρώπου δηλαδή του μαθητή, που κρούει το καμπανάκι μόλις νιώσει ότι δεν τα καταφέρνει, ώστε να τον βάζει σε κατάσταση έντασης για να τον αναγκάσει να βρει λύση. Αυτό το φαινόμενο είναι πιο έντονο σε καταστάσεις στρες υψηλής «πίεσης».

Η σχολική ζωή προσφέρει το αναγκαίο περιβάλλον για να μπορέσει ο μαθητής να μελετά και να αποδίνει. Με άλλα λόγια στη διαδικασία μάθησης τεράστιο ρόλο παίζει το «περιβάλλον» στο οποίο βρίσκεται ο μαθητής. Με τον όρο περιβάλλον εννοούμε τις σχέσεις του μαθητή με τους τριγύρω του. Το σωστό σχολικό περιβάλλον του δίνει μεγάλη διάθεση και ζωντάνια για μάθηση. Πράγματι όπως ο χορευτής δεν μπορεί να χορέψει χωρίς την κατάλληλη μουσική και χωρίς να είναι στο κατάλληλο χώρο, έτσι και ο μαθητής για να μπορέσει να μελετήσει ποιοτικά απαιτείται «η κατάλληλη μουσική» λέγοντας το μεταφορικά, που δεν είναι τίποτα άλλο η σχέση του μαθητή με τους συμμαθητές και καθηγητές του αλλά και η αξιοποίηση κατάλληλα του ελεύθερου χρόνου του, όπως συνομιλίες με μεγαλύτερους, ενασχόληση με τη μουσική κ.ά. Με άλλα λόγια ένα καλό περιβάλλον προσφέρει τεράστια «όρεξη» για διάβασμα. Ο μαθητής πρέπει να επιλέγει τη σωστή ψυχαγωγία και να αποφεύγει τις άσχετες δραστηριότητες που του ροκανίζουν την διάθεση του. Τεράστιο ρόλο παίζουν και οι καθηγητές στη διάθεση του μαθητή. Ο καθηγητής είναι υποχρεωμένος να προετοιμάζεται ποιοτικά και να προσαρμόζει το μάθημα στο επίπεδο των μαθητών.

Επίσης βλέπουμε, πολλούς μαθητές να ωθούνται στο διάβασμα με τις ώρες. Αν ψάξουμε που οφείλεται αυτό, θα δούμε ότι τους «αρέσει» το διάβασμα, έχουν δίψα για μάθηση και η σχολική ζωή είναι το όνειρο τους. Δηλαδή υπεισέρχεται ο παράγοντας «μου αρέσει» που τραβά τους μαθητές για διάβασμα, προσφέροντας μια ευχάριστη ενασχόληση. Ο παράγοντας «μου αρέσει» δημιουργεί μια φυσική λειτουργία που δεν δημιουργεί καταστάσεις άγχους και όλα πάνε καλά, ενώ αντιθέτως η «πίεση» από εξωτερικούς παράγοντες για κάποιο στοχευόμενο αποτέλεσμα επιδρά αρνητικά στη ζωή του μαθητή.

Γιάννης Γ. Πλευριτάκης
πτυχ. Φυσικός Π.Κ.